Србија станува еден од клучните сојузници на Израел во Европа

Односите меѓу Србија и Израел во последните години добиваат нова тежина, а соработката меѓу двете држави се продлабочува на повеќе полиња – од одбраната и безбедноста до воената индустрија и разузнавачката размена. Според пишувањето на „Џерусалем пост“, Белград постепено се наметнува како еден од најзначајните партнери на Ерусалим во Европа во период кога Израел се соочува со сложени дипломатски предизвици на меѓународната сцена.

Додека војната на Блискиот Исток предизвикува тензии во односите на Израел со дел од европските држави, Србија останува меѓу земјите што ја продолжуваат и интензивираат меѓусебната соработка.

Воената соработка значително се интензивираше

Иако Србија традиционално одржува блиски политички и историски односи со Русија, а воедно развива партнерства и со Кина и западните земји, последните години забележливо се продлабочува и соработката со Израел, особено во областа на одбраната и безбедноста.

Според текстот, непосредно по нападот на Хамас врз Израел, израелските власти воспоставиле контакт со српските институции со барање за испорака на муниција. Наводно, процедурите за извоз биле реализирани во исклучително краток рок, по што започнале првите испораки.

Во написот се наведува дека испораките продолжиле и по почетокот на копнената офанзива во Појасот Газа, при што вредноста на српскиот извоз на муниција во Израел значително пораснала во споредба со претходните години.

Во меѓувреме, специјалната известувачка на Обединетите нации, Франческа Албанезе, јавно ги критикувала српските власти поради, како што оценила, соработката со Израел во областа на воената индустрија.

Нетанјаху јавно му се заблагодари на Вучиќ

Дополнителна потврда за продлабочувањето на односите, според текстот, претставува и јавната благодарност што израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху му ја упатил на српскиот претседател Александар Вучиќ.

Нетанјаху, како што се наведува, ја истакнал поддршката што Србија му ја дала на Израел и го нарекол Вучиќ „вистински пријател на Израел“, оценувајќи дека соработката меѓу двете земји се развива и на политички и на практичен план.

Овие пораки дополнително ја нагласуваат променетата динамика во односите меѓу Белград и Ерусалим, која во последните години станува сè повидлива и во дипломатските и во безбедносните кругови.

Големи инвестиции во одбранбената индустрија

Во текстот се наведува дека воената соработка меѓу Белград и Ерусалим продолжила да се продлабочува и во наредниот период, при што вредноста на извозот на српско оружје во Израел дополнително се зголемила.

Авторот истакнува дека Израел, иако и натаму најмногу се потпира на поддршката од Соединетите Американски Држави, паралелно работи на проширување на мрежата на свои добавувачи и партнери. Во тој процес, Србија добива сè позначајно место.

Еден од најзначајните сегменти на ова партнерство, според написот, е договорот со израелската компанија „Елбит Системс“, вреден 1,6 милијарди долари.

Договорот предвидува повеќегодишна соработка која, меѓу другото, опфаќа производство на извидувачки и борбени беспилотни летала во Србија, развој на современа муниција со системи за наведување, прецизни артилериски ракети со долг дострел, како и технологии за електронско војување.

Во написот се потсетува дека Србија и претходно набавила повеќе системи произведени од „Елбит“, меѓу кои ракетните системи ПУЛС, како и беспилотните летала „Хермес 900“, наменети за извидувачки и борбени мисии.

Дополнително, според текстот, двете држави склучиле договор што треба да ја олесни размената на разузнавачки и одбранбени информации, со што безбедносната соработка добива уште поширока институционална рамка.

Белград балансира меѓу Истокот и Западот

Во анализата се оценува дека односите со Израел имаат значење што оди далеку надвор од класичната воена соработка.

Србија и понатаму одржува традиционално блиски врски со Русија, додека Кина во последните години значително го прошири своето присуство преку инвестиции и соработка во одбранбениот сектор. Во исто време, Белград настојува да ги развива односите и со западните партнери, создавајќи простор за повеќеслојна надворешна политика.

Во таков контекст, партнерството со Израел се претставува како уште еден столб во стратегијата на Србија за диверзификација на меѓународните односи и намалување на зависноста од еден единствен геополитички центар.

Србија добива и поширока геостратешка улога

Покрај безбедносната соработка, текстот укажува и на потенцијалното економско и логистичко значење на Србија.

Нејзината географска положба ја прави важна транзитна точка меѓу Југоисточна Европа и остатокот од континентот, особено во услови кога се разгледуваат нови транспортни и трговски коридори што треба да ги поврзат Индија, Блискиот Исток и Европа.

Во исто време, ваквото приближување внимателно го следат и другите регионални актери.

Во текстот се наведува дека Турција паралелно ги развива своите одбранбени односи со Хрватска, Албанија и Косово, што во Белград се следи со зголемено внимание поради регионалната безбедносна рамнотежа.

Историјата останува дел од односите

Покрај современите геополитички интереси, написот потсетува и на историските врски меѓу српскиот и еврејскиот народ.

Како што се наведува, двете заедници ги поврзува и заедничкото искуство од страдањата во Втората светска војна, но и една помалку позната историска поврзаност со почетоците на модерниот ционизам.

Во текстот се споменува дека дедото на Теодор Херцл, Шимон Лоеб Херцл, живеел во Земун и бил близок со рабинот Јехуда Алкалај, кој се смета за еден од раните идеолози на модерното еврејско национално движење.

Според оваа историска интерпретација, идеите за еврејското национално преродување делумно се развивале и под влијание на српските востанија против Османлиската Империја.

И покрај историските врски, текстот заклучува дека денес во фокусот пред сè се практичните интереси – одбранбената индустрија, воената технологија, разузнавачката соработка, регионалната безбедност и настојувањето двете држави да изградат поширока мрежа на меѓународни партнерства во услови на сè понеизвесен глобален поредок.