Саудиска Арабија го бомбардира Јемен, а Хутите возвраќаат
Војната во Јемен повторно влегува во опасна фаза. Саудиски воени авиони напаѓаат позиции на Хутите, додека движењето поддржано од Иран тврди дека возвраќа со ракети и беспилотни летала кон цели во Саудиска Арабија. Новата ескалација веќе излегува надвор од границите на Јемен и се заканува дополнително да ги наруши клучните патишта за снабдување со нафта.
Судирите се засилија откако Хутите во последните денови напредуваа долж јеменскиот брег на Црвеното Море и презедоа позиции во близина на теснецот Баб ел-Мандеб, една од најважните поморски точки за светската трговија.
Американскиот Стејт департмент во меѓувреме го задржа предупредувањето за Саудиска Арабија на ниво 3, со препорака граѓаните да го преиспитаат патувањето, додека за пограничната област со Јемен важи највисокото ниво 4. На американските владини службеници им е забрането да патуваат во радиус од околу 32 километри од јеменската граница.
Хутите пријавија нови напади врз Саудиска Арабија
Воениот портпарол на Хутите, Јахја Сари, соопшти дека групата извршила нови напади со ракети и беспилотни летала врз саудиски цели.
Меѓу наведените цели е Јанбу, едно од најважните нафтени пристаништа на Саудиска Арабија на Црвеното Море, како и воздушната база Хамис Мушаит во јужниот дел на кралството.
مشاهد نوعية لإسقاط طائرة مقاتلة سعودية من نوع F15 وحطامها في محافظة مأرب – 16 سبتمبر 2026م pic.twitter.com/rk0suliePT
— الإعلام الحربي اليمني (@MMY1444) September 16, 2026
Сари не прецизираше кога точно биле изведени нападите. Саудиските власти и државната нафтена компанија „Арамко“ не дадоа непосреден одговор на барањата на Reuters за коментар.
Хутите претходно соопштија и дека собориле саудиски борбен авион Ф-15. За тоа тврдење не беа објавени независно проверливи докази, а Ријад не го потврди губењето на авионот.
Портпаролот на движењето исто така тврдеше дека во текот на неделата Саудиска Арабија извршила до 450 воздушни напади врз Јемен. Властите на меѓународно признатата јеменска влада, која има поддршка од Ријад, потврдија дека нивните сили и саудиските сили изведуваат воздушни удари врз позиции на Хутите, но Саудиска Арабија не ја потврди бројката од 450 напади.
Напредувањето на Хутите ја промени ситуацијата
Последната ескалација не се сведува само на размена на ракети и дронови.
Хутите во последните денови зазедоа повеќе јеменски градови долж Црвеното Море и презедоа островски позиции во областа на Баб ел-Мандеб. Со тоа движењето значително се приближи до еден од најчувствителните поморски коридори во светот.
Само неколку дена претходно, Хутите го зазедоа пристаништето Мока, а на снимки од боиштето беа прикажани нивни борци покрај оклопни возила оставени од силите што се повлекувале.
Мока има стратешко значење токму поради неговата позиција на Црвеното Море и близината до Баб ел-Мандеб.
Оригиналните снимки објавени од الإعلام الحربي اليمني / Yemeni Military Media прикажуваат дел од борбите источно од Ал Џауф во Јемен. На видеото се гледа воена техника на теренот, големи експлозии и запалени возила. Изворот тврди дека станува збор за напади врз сили поддржани од Саудиска Арабија.
مشاهد ضرب تحشيدات تابعة للعدو السعودي وإحراق أعداد كبيرة من الآليات شرقي الجوف – 15 سبتمبر 2026م pic.twitter.com/d79Y1HEoQK
— الإعلام الحربي اليمني (@MMY1444) September 15, 2026
Дрон во близина на Мека отвори ново чувствително прашање
Дополнителни тензии предизвика инцидентот во близина на Мека.
Ријад соопшти дека саудиската противвоздушна одбрана соборила дрон јужно од светиот град пред леталото да навлезе во забранетиот воздушен простор.
Саудиските власти оценија дека заканата кон област во близина на Мека претставува преминување на „црвена линија“, поради посебното верско значење на градот за муслиманите.
Хутите го отфрлија тврдењето дека имале намера да ја нападнат Мека. Сари ги обвини саудиските власти дека го користат инцидентот за пропагандни цели.
Во моментов нема независна потврда што целосно ги разрешува спротивставените тврдења на двете страни. Саудиска Арабија соопшти дека дронот бил соборен јужно од Мека, додека Хутите негираат дека светиот град бил нивна цел.
Вашингтон разговарал со Хутите во Оман
Паралелно со борбите, зад дипломатските врати се одвиваат и контакти.
Извори запознаени со разговорите изјавиле за Reuters дека американски претставници во текот на викендот се сретнале со претставници на Хутите во Оман.
На средбата, според тие извори, Хутите порачале дека немаат намера да напаѓаат американски пловни објекти и дека остануваат посветени на договорот со Вашингтон од минатата година за запирање на нападите врз американски бродови.
Овој дипломатски канал останува отворен во момент кога воената ситуација на теренот станува сè понестабилна.
Нафтата повторно станува една од главните точки на кризата
Најголемата опасност за глобалната економија доаѓа од фактот што новите борби се одвиваат околу две од најважните енергетски рути во светот.
Ормутскиот Теснец веќе е сериозно погоден од поширокиот конфликт со Иран, а напредувањето на Хутите кон Баб ел-Мандеб создава дополнителен ризик и за сообраќајот низ Црвеното Море.
Во претходните денови нападите врз трговските бродови дополнително ја зголемија неизвесноста околу поморскиот транспорт во регионот.
Особено чувствителен е саудискиот нафтовод „Исток-Запад“, кој служи како копнена алтернатива за пренасочување на нафтата од источниот дел на Саудиска Арабија до пристаништето Јанбу на Црвеното Море.
Работењето на нафтоводот беше прекинато по напади врз енергетската инфраструктура. Неговото значење драматично порасна откако сообраќајот низ Ормутскиот Теснец беше нарушен.
Reuters објави дека Саудиска Арабија веќе откажала дел од испораките за европските купувачи, додека товарењето сурова нафта во Јанбу било привремено прекинато.
Ризик за до 4 проценти од светското снабдување со нафта
Трговците предупредуваат дека подолг прекин на нафтоводот „Исток-Запад“ може да загрози количини еквивалентни на до 4 проценти од глобалното снабдување со нафта.
Нафтата од типот „Брент“ во средата се движеше околу 108 долари за барел, близу највисоките нивоа од мај. Само еден ден претходно Брент затвори на 108,75 долари, откако цената скокна за повеќе од три долари во еден ден.
Американскиот министер за енергетика Крис Рајт изјави дека очекува протокот низ саудискиот нафтовод да биде обновен во рок од неколку дена, но Саудиска Арабија сè уште нема објавено точен рок за целосно нормализирање на работата.
Секој подолг прекин дополнително би го ограничил просторот за снабдување во време кога и другите главни енергетски патишта во регионот се под силен притисок.
Јемен повторно станува големо боиште
Саудиска Арабија предводи коалиција против Хутите уште од 2015 година.
Во последните години борбите во голема мера беа намалени благодарение на неформалниот прекин на огнот, но ситуацијата повторно почна да се влошува откако Хутите во јули прогласија поморска блокада против Саудиска Арабија и ги засилија нападите врз кралството.
Во септември нивното територијално напредување доби нов интензитет. Обединетите нации на 15 септември соопштија дека обновените борби веќе раселиле повеќе од 100.000 луѓе во Јемен, додека илјадници други избегале преку море кон Џибути.
Хуманитарната криза сега се развива паралелно со ризикот за глобалната трговија и снабдувањето со енергија.
Ријад бара поголема поддршка од Вашингтон
Саудискиот престолонаследник Мохамед бин Салман минатата недела разговарал со американскиот претседател Доналд Трамп и побарал воена поддршка против Хутите.
Според Reuters, американската помош досега била ограничена главно на разузнавачка поддршка. САД веќе водеа двомесечна воздушна кампања против Хутите во 2025 година, но нападите беа прекинати откако беше постигнат договор за запирање на нападите врз американски бродови.
Последните настани повторно го ставаат Вашингтон пред прашањето колку длабоко ќе се вклучи во јеменскиот конфликт.
Трамп сега се наоѓа пред чувствителна одлука. Доколку Вашингтон остане настрана, понатамошното напредување на Хутите може дополнително да го зголеми притисокот врз саудиската енергетска инфраструктура и глобалното снабдување со нафта. Подиректна американска воена поддршка за Ријад, пак, би можела да го прошири американското воено присуство на уште едно боиште во веќе нестабилниот регион.
Во меѓувреме, борбите продолжуваат, Хутите ја зацврстуваат позицијата долж Црвеното Море, а секој нов удар врз саудиската енергетска инфраструктура носи ризик последиците од војната да се почувствуваат многу подалеку од Блискиот Исток.
