Полска и Литванија прават план за евакуација од балтичките земји

Полска и Литванија изработуваат заеднички план со кој, во случај на голема криза или воена закана, дел од населението на Литванија, Латвија и Естонија би можело организирано да биде евакуирано преку полската граница. Документот сè уште не е финализиран, а двете земји во моментов ги анализираат процедурите, транспортот, граничното движење и капацитетот на инфраструктурата.

Планот беше потврден на 25 септември од Вилмантас Виткаускас, директор на литванскиот Национален центар за управување со кризи. Подготовките се одвиваат паралелно со големата национална вежба „Vyčio Skliautas 2026“, која започна на 25 септември и трае до 3 октомври, а литванските власти нагласуваат дека станува збор за однапред планирана активност, а не за реакција на непосредна закана.

Планот сè уште се разработува со Полска

Според литванската страна, конечниот прекуграничен механизам треба да биде изработен откако Варшава и Вилнус ќе ги усогласат практичните детали. Меѓу најважните прашања се начинот на преминување на границата, управувањето со голем број возила и луѓе, организацијата на сообраќајните текови и способноста на постојната инфраструктура да издржи такво оптоварување.

Во Литванија за време на вежбата престојува и полска делегација од околу 20 претставници на различни институции. Нивната задача е заедно со литванските служби да ги утврдат слабите точки во процедурите и логистиката, по што тие сознанија треба да бидат вградени во идниот заеднички план.

Практичната евакуација веќе беше тестирана

На 26 септември, како дел од „Vyčio Skliautas 2026“, Литванија за првпат на државно ниво го тестираше деталниот национален план за евакуација што беше одобрен ова лето. Во практичните и симулираните активности се проверуваа предупредувањето на населението, регистрацијата, организираното заминување, движењето низ транзитни општини и приемот на луѓето во однапред определени места.

Во целата вежба се вклучени околу 150 институции, приближно 3.000 државни службеници, припадници на различни служби и претставници на локалната власт, како и околу 1.000 волонтери. Властите проверуваат и како би функционирале комуникациите, транспортот, здравствените и другите клучни услуги доколку кризата истовремено создаде притисок врз повеќе делови од државниот систем.

Зошто Сувалскиот коридор е толку важен

Една од најчувствителните точки во планирањето е Сувалскиот коридор, подрачјето долж полско-литванската граница што претставува единствена копнена врска меѓу балтичките земји и останатиот дел од територијата на НАТО. Просторот се наоѓа меѓу Белорусија и рускиот Калининградски регион, поради што неговата воена и логистичка важност со години е во фокусот на безбедносното планирање на Алијансата.

Истите патни правци што би биле потребни за движење на цивили во криза се важни и за транспорт на воени сили, опрема, хуманитарна помош и други приоритетни товари. Поради тоа, Литванија и Полска мораат однапред да утврдат како би се раздвојувале цивилните и воените сообраќајни текови и кои алтернативни правци би можеле да се користат ако главните патишта бидат преоптоварени.

Полска значително ја зајакна својата одбрана во последните години и има важна логистичка улога на источниот дел на Алијансата. Во вакво сценарио нејзината територија би била важна не само како крајна дестинација за дел од евакуираните, туку и како транзитна точка за понатамошно движење.

Полска ги разработува приемот и транзитот

Практичната соработка не започнува со сегашната вежба. Од 7 до 9 септември претставници на Литванија и Латвија престојуваа во Полска, каде со полските институции разговараа за масовна евакуација, цивилна заштита, регистрација, привремено сместување и координација на прекуграничните правци.

Регионалното планирање претходно опфати и разговори меѓу Литванија, Латвија, Естонија и Полска за транспортните капацитети, можните евакуациски коридори и размената на информации. Сегашната работа меѓу Варшава и Вилнус треба тие пошироки договори да ги претвори во поконкретни оперативни процедури.

Вежбата продолжува до 3 октомври

„Vyčio Skliautas 2026“ не заврши со тестирањето на евакуацијата. На 29 септември е предвидена проверка на системот за предупредување низ цела Литванија, при што ќе бидат активирани сирени и ќе се испраќаат предупредувачки пораки на мобилните телефони, како дел од однапред планираната вежба.

Последната голема практична фаза е планирана за 3 октомври, кога во Лаздијај треба да биде поставен тренинг-хуманитарен камп за тестирање на регистрација, привремено сместување, храна, медицинска помош и поддршка за ранливи лица. Дури по анализата на овие активности и на полско-литванската соработка ќе може попрецизно да се утврдат процедурите што би се примениле при евентуална реална прекугранична евакуација.