Македонија ја нема во новите патокази на ЕУ за членство

Македонија засега не е меѓу четирите земји за кои Европската Унија подготвува нови патокази со појасни чекори и ориентирни рокови за напредување кон членство. Новиот пристап е насочен кон Црна Гора, Украина, Молдавија и Албанија, кои Брисел во моментов ги издвојува како кандидати со најголем напредок.

Предлозите треба попрецизно да утврдат што се очекува од секоја од четирите држави, кои реформи треба да бидат завршени и во кои временски рамки би можеле да се затвораат одделни делови од пристапните преговори.

Сепак, патоказите не претставуваат автоматска гаранција за членство. Процесот и натаму ќе зависи од исполнувањето на критериумите, реформите и согласноста на земјите членки на Европската Унија.

Четири држави во првиот круг

Новиот модел се подготвува за Црна Гора, Украина, Молдавија и Албанија.

Целта е досегашниот процес, кој често се движеше без јасна временска рамка, да добие попрецизни приоритети, конкретни резултати што треба да се постигнат и ориентирни рокови за завршување на одредени преговарачки фази.

Тоа е особено значајно за Украина и Молдавија, чиј пристапен процес значително напредуваше во текот на оваа година. Во јуни ЕУ отвори нова фаза со Украина и Молдавија, по што во следните месеци продолжи отворањето на делови од преговарачкиот процес.

Црна Гора и Албанија, пак, веќе се во фаза во која затвораат поединечни преговарачки поглавја.

Што значи ова за Македонија

Фактот дека Македонија не е меѓу четирите држави за кои сега се подготвуваат посебните патокази не значи дека земјата е отстранета од процесот на проширување или дека нејзината кандидатура е прекината.

Македонија останува земја кандидат за членство во Европската Унија. Првата меѓувладина конференција беше одржана во јули 2022 година, а скринингот на македонското законодавство беше завршен во декември 2023 година.

Проблемот е во следната фаза од процесот.

Според важечката преговарачка рамка, за заокружување на отворачката фаза и продолжување кон отворање на првиот кластер потребно е да стапат во сила договорените уставни измени со кои во Уставот треба да бидат вклучени и граѓаните што се дел од други народи, меѓу кои и бугарскиот народ.

Тоа условување останува непроменето и во последните пораки од европските институции.

Новите патокази не се исто што и документите што Македонија веќе ги подготвува

Важно е да се направи разлика меѓу новата иницијатива и документите што Македонија веќе ги подготвува во рамките на својата преговарачка постапка.

Скопје веќе работи на патокази поврзани со владеењето на правото и реформата на јавната администрација, како и на други отворачки мерила за првиот кластер.

Новата иницијатива на Брисел има поширока цел. Таа треба на кандидатите што во моментов се сметаат за најнапредни да им даде појасна целокупна траекторија кон завршување на пристапните преговори.

Затоа фактот што во двата процеса се употребува зборот „патоказ“ не значи дека станува збор за исти документи или иста фаза од пристапувањето.

Брисел сака побрз, но условен процес

Претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен во септември најави дека Унијата ќе подготви патокази за кандидатите што постигнале најголем напредок.

Истовремено беше нагласено дека проширувањето и понатаму треба да зависи од конкретните резултати на секоја држава, а почитувањето на европските вредности и спроведувањето на реформите остануваат дел од основните услови.

Новиот пристап треба да донесе поголема предвидливост за кандидатите, но без укинување на постојните критериуми за членство.

За Македонија тоа значи дека европскиот пат формално продолжува, но дека напредувањето кон следната фаза и натаму зависи од исполнувањето на обврските преземени во рамките на постојниот преговарачки процес.