Кога детето сака да се откаже од секој спорт

Детето со голема возбуда избира фудбал, тенис или пливање, но по неколку тренинзи повеќе не сака ни да слушне за активноста. За родителите тоа може да биде збунувачко и фрустрирачко, особено кога веќе платиле членарина, купиле опрема и го приспособиле семејниот распоред.

Сепак, желбата за откажување не треба веднаш да се толкува како мрзеливост, недисциплина или недостиг од карактер. Зад неа може да стои обична загуба на интерес, но и страв, непријатно искуство, претеран притисок или средина во која детето не се чувствува безбедно.

Најпрво откријте зошто детето сака да се откаже

Пред да го отпишете детето од активноста или категорично да му кажете дека мора да продолжи, обидете се да ја откриете вистинската причина за неговата одлука.

Разговорот треба да биде мирен и без обвинување. Наместо прашањето: „Зошто повторно се откажуваш?“, кое може да звучи како критика, подобро е да прашате што му е најтешко, како се чувствува на тренинзите и дали се случило нешто што го вознемирило.

Психологот Нина Кајзер објаснува дека една од можните причини е анксиозноста. Кога детето се плаши дека нема да биде доволно добро, дека ќе згреши или дека другите ќе му се потсмеваат, откажувањето може да изгледа како најлесен излез.

Избегнувањето, меѓутоа, понекогаш дополнително го зацврстува стравот. Доколку средината е безбедна и проблемот не е сериозен, умереното охрабрување да продолжи уште извесен период може да му помогне на детето да почувствува напредок и да стекне поголема самодоверба.

Кога откажувањето е оправдано

Не секое барање за прекин треба да се одбие. Детето може да има строг или навредлив тренер, да биде изложено на потсмевање, притисок од врсниците или преголема натпреварувачка тензија.

Детскиот и адолесцентен психијатар Аша Патон-Смит посочува дека причина може да биде и прегорувањето, особено ако детето има премногу училишни и воннаставни обврски. Во такви околности, инсистирањето по секоја цена може да создаде уште поголем отпор кон спортот.

Целта не е детето да се научи дека може да се откаже при секоја пречка, туку да се воспостави рамнотежа меѓу истрајноста и почитувањето на неговите потреби.

Кога постојат понижување, страв, насилство, нездрава конкуренција или силна емоционална вознемиреност, напуштањето на активноста може да биде разумна и потребна одлука.

Истрајноста не значи присилување

Доколку не постои сериозен проблем, продолжувањето до крајот на договорениот период може да биде корисна лекција за одговорност и истрајност.

Децата постепено учат дека не секоја активност е забавна од првиот ден и дека за напредок се потребни време, повторување и труд. На тој начин можат да развиваат трпение и отпорност при соочување со тешкотии.

Семејниот терапевт Патрис Ле Гој препорачува родителите, зависно од возраста на детето, да разговараат и за тоа како ненадејното заминување може да влијае врз соиграчите или групата. Кај повозрасните деца може да се објасни и дека опремата, членарината и превозот претставуваат реална семејна обврска.

Но, ваквиот разговор не треба да се претвори во предизвикување вина. Детето треба да разбере што значи преземената обврска, а не да почувствува дека мора да остане во средина во која страда само затоа што биле потрошени пари.

Како да ја изберете вистинската активност

На помала возраст, пробувањето различни активности е нормален дел од развојот. Детето сè уште ги открива своите интереси, способности и начинот на кој најмногу сака да се движи и да учи.

Некои деца уживаат во екипни спортови и натпреварување, додека други подобро се чувствуваат во пливање, гимнастика, танц, планинарење или индивидуални активности. Фактот што детето не сака фудбал не значи дека не сака движење или дека нема спортски интерес.

Особено е важно родителите да не ги пренесуваат сопствените неостварени желби врз детето. Спортот што му бил омилен на родителот не мора да биде вистинскиот избор и за неговиот син или ќерка.

Вклучете го детето во одлуката

Дури и малите деца треба да имаат право на глас при изборот на активноста. Родителот може да понуди две или три реални можности, а детето да избере што најмногу го привлекува.

Кога детето учествува во одлуката, поголема е веројатноста да ја почувствува активноста како свој избор, а не како уште една обврска наметната од возрасните.

Договорете ги правилата однапред

Пред запишувањето, објаснете колку често ќе има тренинзи, колку ќе трае пробниот период и што очекувате од детето. На пример, може да се договорите дека ќе посетува тренинзи еден месец или до крајот на веќе платениот циклус, а потоа заедно ќе одлучите дали ќе продолжи.

Таквиот договор создава јасни очекувања и ја намалува можноста одлуките да се носат во момент на лутина, замор или разочарување.

Започнете со пробен период

Краткорочните курсеви, работилници и пробни тренинзи се подобар почеток од веднаш преземена долгорочна обврска. Тие му овозможуваат на детето да ја запознае активноста, тренерот и групата пред семејството да инвестира повеќе време и пари.

Корисно може да биде и детето да почне заедно со другар или другарка. Познатото лице често ја намалува почетната несигурност и го олеснува приспособувањето во нова средина.

Пофалете го трудот, а не само резултатот

Некои деца брзо се разочаруваат кога ќе забележат дека не се добри во нешто уште на почетокот. Тоа е особено често кај децата што имаат високи очекувања од себе и тешко прифаќаат грешки.

Затоа родителите треба да го насочат вниманието кон трудот, учеството и постепениот напредок. Наместо: „Колку голови постигна?“, може да прашаат: „Што научи денес?“ или „Кој дел од тренингот ти беше најинтересен?“

Малите награди понекогаш можат да помогнат, но тие не мора да бидат скапи ниту директно врзани за победа. За вложениот труд детето може да избере музика во автомобилот, семејна игра или мало задоволство по тренингот.

Најважно е наградата да не испрати порака дека спортот е нешто непријатно што мора да се „плати“, туку да биде признание за посветеноста и обидот.

Кога треба да побарате стручна помош

Доколку детето постојано се откажува не само од спортот, туку и од други активности што претходно му причинувале задоволство, треба внимателно да се следи неговото однесување.

Загрижувачки може да бидат и силна повлеченост, постојана раздразливост, нарушен сон, страв од дружење, чести телесни тегоби без јасна причина или изразено чувство дека никогаш не е доволно добро.

Таквите промени не значат автоматски дека детето има анксиозност или депресија, но заслужуваат разговор со педијатар, училиштен психолог или стручно лице за детско ментално здравје.

Одлуката дали детето да продолжи или да се откаже не мора да се донесе по еден разговор. Понекогаш е доволно да се смени групата, тренерот, терминот или видот на активноста.

Најдобрата одлука е онаа што ќе му помогне на детето да научи да истрајува кога предизвикот е здрав, но и да препознае кога некоја средина повеќе не е добра за него.