Канада разгледува придружно членство во ЕУ, тврди WSJ

Канада разгледува чекор што до неодамна изгледаше речиси незамисливо. Владата на премиерот Марк Карни истражува можност за досега непостоечки статус на „придружна членка“ на Европската Унија, во момент кога односите со САД минуваат низ еден од најтешките периоди во поновата историја.

Според Wall Street Journal, Карни веќе со месеци разговара со водечки европски лидери за значително подлабоко економско и политичко поврзување на Канада со Европа. Разговорите добиле дополнителна тежина откако трговските односи меѓу Отава и Вашингтон нагло се влошиле.

Reuters, повикувајќи се на извештајот на американскиот весник, наведува дека се разгледува модел кој би можел да ѝ даде на Канада ново ниво на пристап до европскиот економски простор, без земјата формално да стане полноправна членка на Европската Унија.

Карни бара најдлабоки можни врски со Европа

Канадскиот премиер наводно му наложил на својот специјален пратеник за Европа да ги испита најамбициозните модели на соработка што би биле возможни без целосно членство во Европската Унија или во нејзиниот единствен пазар.

Идејата е сè уште во фаза на разработка и нема формално утврден модел на „придружно членство“. Според информациите што ги пренесува Reuters, таков статус во сегашната форма не постои и би требало допрва да се создаде доколку двете страни постигнат политички договор.

Carney said this out loud in Paris.

“The next world order will likely be built out of Europe. And Canada will be part of that effort.”

Now the WSJ says he’s been privately pitching Macron on making Canada an EU “associate member.” Visa-free work. Speech to the European… pic.twitter.com/2gTA0jojvd

— JayGen 𝕏 er🇨🇦 (@JayGenXer) September 13, 2026

Сепак, разговорите одат многу подалеку од класичен трговски договор. Се разгледуваат начини за полесно движење на канадски стоки, услуги и квалификувани работници во стратешки сектори како енергетиката, вештачката интелигенција, одбраната и критичните минерали.

Во игра се и поголеми инфраструктурни проекти, вклучувајќи подводни кабли, центри за податоци, сателитски мрежи и инфраструктура преку која канадските енергетски ресурси полесно би стигнувале до европскиот пазар.

Трговската војна со САД го забрза пресвртот

Токму трговската војна со САД е главниот фактор што го забрзува канадскиот пресврт кон Европа.

Односите меѓу Отава и Вашингтон сериозно се влошија по враќањето на Доналд Трамп во Белата куќа. Царините и контрацарините веќе зафатија трговија вредна десетици милијарди долари, а политичките тензии дополнително ја поттикнаа Канада да бара алтернативни економски партнери.

Особено чувствителни во Канада беа повторените изјави и алузии на Трамп за земјата како потенцијална 51. американска држава. Во Отава таквата реторика се доживува како дополнителен аргумент дека долгогодишната економска зависност од американскиот пазар треба постепено да се намалува.

Карни, според WSJ, сака да започне долгорочно преориентирање на канадската економија, која со децении е тесно поврзана со САД.

Канада и ЕУ веќе се приближуваат

Идејата за придружно членство не се појавува во политички вакуум.

Канада и Европската Унија во последниот период веќе ја продлабочуваат соработката во одбраната, економската безбедност, критичните минерали и дигиталната трговија.

Канада стана и првата неевропска земја што доби можност да учествува во европскиот инструмент SAFE за заеднички одбранбени набавки. Паралелно се водат разговори за нов договор за дигитална трговија, а следниот самит Канада и ЕУ е планиран за крајот на октомври.

Тоа покажува дека приближувањето кон Европа веќе е поширока стратегија, а не само реакција на еден трговски конфликт со Вашингтон.

Придружно членство не значи полноправно членство

Важно е да се направи јасна разлика. Канада во моментов не води класичен пристапен процес за полноправно членство во Европската Унија.

Случајот е различен од традиционалниот процес на проширување на ЕУ, низ кој минуваат европските земји кандидати.

Она што се разгледува е специјален политички и економски модел кој би ѝ овозможил на Канада многу подлабока интеграција со Унијата без целосно преземање на сите права и обврски што ги имаат 27-те земји членки.

Таквото решение би било преседан и токму затоа конечната форма допрва треба да биде договорена.

Европската Унија традиционално е внимателна кога станува збор за правилата за пристап до нејзиниот пазар и институции. Дополнителна пречка е фактот што дури и постојниот трговски договор меѓу Канада и ЕУ, кој привремено се применува со години, сè уште не е целосно ратификуван од сите земји членки.

Сепак, политичкиот момент е значително различен. Канада сака да ја намали зависноста од САД, додека Европа бара доверливи партнери во енергетиката, одбраната, технологијата и критичните суровини.

Доколку разговорите резултираат со нов формален статус, тоа би претставувало една од најголемите промени во односите меѓу Канада и Европа во последните децении.