Израел останува во јужен Либан, услов е разоружување на Хезболах

Израел не покажува намера за брзо повлекување од подрачјата што ги контролира во јужен Либан и го условува идното повлекување со разоружување на Хезболах. Истовремено, израелските сили продолжуваат со операции против инфраструктурата на групата, додека договорот постигнат со американско посредство во јуни сè уште не е целосно спроведен.

Хрватската телевизија HRT во неделата, 27 септември, објави дека според израелски медиуми се подготвува нова фаза на активностите на јужниот фронт. Последните официјални израелски пораки, како и операциите изведени во септември, укажуваат дека безбедносната зона останува важен дел од стратегијата на Израел долж границата со Либан.

Јунскиот договор не донесе целосно повлекување

Израел и Либан кон крајот на јуни постигнаа договор со посредство на Соединетите Американски Држави, чија цел беше постепено намалување на непријателствата и враќање на контролата на либанската држава врз јужните делови од земјата. Планот предвидува либанската армија да презема контрола врз определени подрачја, додека процесот на израелско повлекување треба да напредува паралелно со разоружувањето на Хезболах.

Спроведувањето на тој механизам, сепак, се одвива со сериозни тешкотии. Израел инсистира дека неговите сили нема целосно да се повлечат додека вооружената структура на Хезболах претставува закана за северните израелски населби, додека Бејрут настојува да ја обнови државната контрола врз територијата и да го продолжи процесот предвиден со договорот.

Израел ја врзува зоната со разоружувањето на Хезболах

Израелскиот министер за одбрана Израел Кац во септември повторно порача дека повлекување од безбедносната зона нема да има додека Хезболах не биде разоружан и додека заканата за Галилеја не биде отстранета. Израелските власти велат дека присуството во јужен Либан има цел да спречи повторно воспоставување на вооружени позиции и инфраструктура во близина на границата.

Таквиот став е еден од главните проблеми во спроведувањето на договорот. Либанската влада настојува државните безбедносни структури да преземат поголема контрола, но прашањето за оружјето на Хезболах и редоследот по кој треба да се одвиваат разоружувањето и израелското повлекување остануваат клучни точки на спор.

Операциите во јужен Либан продолжуваат

На почетокот на септември израелските сили воспоставија оперативна контрола врз стратешкиот гребен Али ал Тахер, околу 15 километри од израелската граница. Неколку дена подоцна ИДФ соопшти дека уништил голем подземен комплекс што, според израелската војска, го користела единицата „Бадр“ на Хезболах за командување, складирање оружје и планирање операции.

Израелската армија тврди дека во подземната инфраструктура биле пронајдени ракети, беспилотни летала, противтенковско оружје, мини и други експлозивни средства. Хезболах и либански извори не ги потврдија независно сите детали од израелското соопштение, поради што информациите за содржината и функцијата на комплексот треба да се третираат како тврдења на ИДФ.

Бројките за загубите на Хезболах остануваат спорни

И проценките за загубите на Хезболах значително се разликуваат во зависност од изворот. Израелската војска во текот на 2026 година тврдеше дека од октомври 2023 година биле убиени меѓу 7.000 и 8.000 борци на групата, додека други извори и податоци од самиот Хезболах даваат различни бројки.

Поради тоа не може независно да се потврди тврдењето дека Хезболах изгубил повеќе од 8.000 луѓе во директни израелски операции, ниту дека неговата воена структура е целосно разбиена. Она што е јасно од повеќе извори е дека организацијата претрпела значителни загуби во командниот кадар, борците и инфраструктурата, но и понатаму располага со вооружени структури и способности за напад.

Безбедноста на границата останува нерешено прашање

Израел ја оправдува својата позиција со искуството од нападите од либанска територија по 7 октомври 2023 година, кога десетици илјади жители од северниот дел на земјата беа принудени да ги напуштат своите домови. Израелските власти тврдат дека враќањето на Хезболах во пограничната зона повторно би создало непосредна закана за тие населби.

Од другата страна на границата, војната остави голем број жртви и раселени жители во Либан, а продолженото израелско воено присуство останува едно од најчувствителните прашања во односите меѓу двете земји. Токму затоа следната фаза ќе зависи не само од воените операции на теренот, туку и од тоа дали договорениот механизам за разоружување, распоредување на либанската армија и постепено повлекување ќе почне реално да функционира.