Иран врши економски тероризам врз Хормуз
Иранските напади врз бродови во Ормускиот теснец се оценети како „економски тероризам“ што ја загрозува целата светска економија. Според ОАЕ, проблемот не е недостиг на нафта, туку безбедноста на клучната поморска рута. Во меѓувреме, конфликтот со САД и Израел дополнително ги зголемува ризиците за глобалните пазари.
Тензиите во Персискиот Залив нагло се зголемуваат откако Обединетите Арапски Емирати остро ги осудија нападите на Иран врз бродови во Ормускиот теснец, предупредувајќи дека станува збор за закана што ја надминува регионалната рамка и директно ја погодува светската економија.
Изјавите доаѓаат во момент кога поморскиот сообраќај низ една од најважните енергетски артерии во светот е сериозно нарушен, а глобалните пазари реагираат со силни осцилации.
Клучна енергетска артерија под притисок
Ормускиот теснец претставува најважниот поморски премин за транспорт на нафта и течен природен гас. Пред ескалацијата на конфликтот, низ овој тесен воден пат минувале околу 20% од глобалните енергетски испораки.
Сепак, по серијата напади врз танкери и трговски бродови, сообраќајот е речиси парализиран. Експертите предупредуваат дека ваквата состојба може да предизвика долгорочни последици врз снабдувањето и цените на енергенсите на глобално ниво.
ОАЕ: „Светот е заложник“
Извршниот директор на националната нафтена компанија на ОАЕ, Султан Ахмед Ал Џабер, остро реагираше на ситуацијата, нагласувајќи дека користењето на Ормускиот теснец како средство за притисок не е насочено кон една држава, туку кон целиот свет.
Тој истакна дека станува збор за форма на „економски тероризам“ што ги става сите држави во неизвесност, потенцирајќи дека ниту една земја не смее да има контрола врз толку критична глобална рута.
Според него, проблемот не лежи во недостаток на ресурси, туку во безбедноста, и единствено одржливо решение е непречено функционирање на теснецот.
Iran attacks in Strait of Hormuz are ‘economic terrorism against every nation,’ UAE oil CEO says https://t.co/y4UytfMGOW via @CNBC
— Nino Brodin (@Orgetorix) March 24, 2026
Откажани настапи и аларм во енергетскиот сектор
Ескалацијата на конфликтот веќе има директно влијание врз глобалниот енергетски сектор. Високи претставници на водечките нафтени компании од регионот, вклучително и од ОАЕ, Кувајт и Саудиска Арабија, ги откажаа своите физички присуства на меѓународни конференции, избирајќи виртуелни обраќања поради безбедносните ризици.
Ова се смета за јасен сигнал дека индустријата е во состојба на висока тревога и внимателно го следи развојот на ситуацијата.
Војната се продлабочува: напади и контранапади
Конфликтот драматично ескалираше по заедничките напади на САД и Израел врз Иран кон крајот на февруари, во кои беа елиминирани клучни ирански лидери. Од тогаш, воздушните напади продолжуваат со зголемен интензитет.
Како одговор, Иран започна серија напади врз цели во регионот, вклучително и врз Обединетите Арапски Емирати. Според официјални податоци, биле лансирани стотици балистички и крстосувачки ракети, како и илјадници дронови, при што има жртви и повредени.
ОАЕ тврдат дека биле цел на неиспровоциран напад и дека не биле дел од иницијалните воени операции, нагласувајќи дека направиле сè за да избегнат конфликт.
Трамп најавува, па повлекува нови напади
Дополнителна неизвесност внесе американскиот претседател Доналд Трамп, кој најпрво се закани со нови напади врз иранската енергетска инфраструктура доколку не се обнови сообраќајот низ теснецот.
Сепак, само неколку дена подоцна, тој ги одложи планираните акции, наведувајќи дека се водат „продуктивни разговори“ со Техеран.
Овој неочекуван пресврт веднаш се одрази на пазарите — цената на нафтата падна за речиси 11% во еден ден, иако од почетокот на конфликтот сè уште бележи раст од над 30%.
Глобална неизвесност со економски последици
Ситуацијата во Ормускиот теснец ја нагласува ранливоста на глобалниот енергетски систем и зависноста од неколку критични точки. Додека дипломатските напори продолжуваат, неизвесноста останува висока, а секоја нова ескалација може да предизвика сериозни економски потреси ширум светот.
Во фокусот сега е прашањето дали ќе надвладее дипломатијата или конфликтот ќе продолжи да се продлабочува, со потенцијално далекусежни последици за глобалната стабилност.
