Иран пред егзекуција на млад демонстрант без судење
Иран повторно се соочува со жестоки меѓународни критики поради наводите дека режимот планира егзекуција на млад демонстрант без фер судска постапка. Случајот, кој доаѓа во екот на масовните антивладини протести, ги разгорува стравувањата дека властите користат смртни казни како средство за заплашување и задушување на отпорот.
Организациите за човекови права тврдат дека Иран планира да погуби 26-годишен демонстрант без судење, по обвинение за „војна против Бога“. Случајот се смета за прва можна егзекуција директно поврзана со масовните антивладини протести и предизвикува сериозна загриженост кај меѓународната јавност.
Наводна егзекуција без судска постапка
Според извештаи на меѓународни медиуми и организации за човекови права, иранските власти наводно подготвуваат егзекуција на 26-годишниот Ерфан Солтани. Тој бил уапсен минатата недела во градот Карај, за време на антивладин протест, а според достапните информации, погубувањето би можело да се изврши веќе утре – без јавен процес и без правна одбрана.
Доколку информациите се потврдат, ова би било првото погубување директно поврзано со актуелниот бран протести што ја потресуваат земјата.
Случајот на Ерфан Солтани
Ерфан Солтани бил приведен во саботата за време на демонстрации во Карај и обвинет за „водење војна против Бога“ – кривично дело кое во Иран може да резултира со смртна казна. Норвешката невладина организација „Иран човекови права“ (IHR) соопшти дека, според нивни извори, на семејството на Солтани му било кажано дека тој веќе е осуден на смрт и дека казната треба да се изврши на 14 јануари.
Организацијата нагласува дека поради рестрикциите и прекинот на комуникациите во Иран, независна потврда на овие информации засега не е можна.
Одбиен адвокат и апели за меѓународна реакција
Националната унија за демократија во Иран (NUFD) дополнително алармира дека на Солтани му бил одбиен пристап до адвокат, што претставува сериозно кршење на основните човекови права. „Неговиот единствен ‘злостор’ е учеството во борбата за слободата на Иран. Бидете негов глас“, објави организацијата на социјалната мрежа X.
رژیم جنایتکار جمهوری اسلامی قصد دارد عرفان سلطانی، جوان آزادیخواه را که روز شنبه در جریان خیزش ملی ایران در فردیس استان البرز بازداشت کرده، روز چهارشنبه با عنوان «اعدام» به قتل برساند.
تنها جرم او فریاد آزادی برای ایران است.
صدای او باشید و برای نجات عرفان سلطانی تلاش کنید! pic.twitter.com/AHjhzxWTmo
— National Union for Democracy in Iran (@NUFDIran) January 12, 2026
Активистите предупредуваат дека ваквите случаи може да станат преседан и дека смртните казни се користат како алатка за заплашување на демонстрантите.
Алармантни бројки од протестите
Според „Иран човекови права“, досега се потврдени најмалку 648 загинати лица за време на протестите, меѓу кои и девет малолетници. Сепак, организацијата предупредува дека реалната бројка е веројатно значително поголема, а некои проценки говорат за повеќе од 6.000 жртви.
Истовремено, се наведува дека околу 10.000 лица биле уапсени, додека прекинот на интернет и комуникациите сериозно го отежнува независното следење и потврдување на состојбата на терен.
Ирански функционер, цитиран од агенцијата Ројтерс, изјавил дека околу 2.000 лица биле убиени во немирите, вклучувајќи и припадници на безбедносните сили.
Обвинувања за злосторства против човештвото
Директорот на „Иран човекови права“, Махмуд Амири-Могадам, изјави дека убиствата на цивили потсетуваат на репресијата од 1980-тите години, која денес е препознаена како злосторство против човештвото. Тој нагласи дека меѓународната заедница има морална и правна обврска да ги заштити иранските цивили од масовна репресија.
Ставот на иранскиот режим
И покрај сериозните обвинувања, иранските власти јавно тврдат дека протестното движење е поразено. Во понеделникот, низ земјата беа организирани масовни провладини собири, кои врховниот лидер ајатолах Али Хамнеи ги оцени како доказ за стабилноста на режимот.
Хамнеи изјави дека демонстрациите биле „предупредување“ до Соединетите Американски Држави и странските сили, обвинувајќи ги за вмешаност во протестите. Претседателот на парламентот, Мохамед Багер Галибаф, пак, изјави дека Иран води „војна на повеќе фронтови“, вклучувајќи економска, психолошка и безбедносна борба, алудирајќи директно на антивладините демонстрации.
Страв од нов бран репресии
Случајот на Ерфан Солтани станува симбол на стравот дека иранските власти ќе ја засилат употребата на смртни казни за да го задушат граѓанскиот отпор. Додека светот чека официјална потврда, меѓународниот притисок расте, а прашањето останува дали навремената реакција може да спаси уште животи.
