Франција и Канада отвораат ново поглавје поради тензиите со Трамп

Франција и Канада отвораат ново поглавје во меѓусебните односи во момент кога Отава сè појасно се приближува кон Европа, а односите со Вашингтон се оптоварени со трговски спорови и нови политички тензии. Францускиот претседател Емануел Макрон и канадскиот премиер Марк Карни се сретнаа во Сен Пјер и Микелон, каде договорија продлабочување на соработката од енергетиката и одбраната до вселенската инфраструктура.

Изборот на местото за средбата носеше дополнителна тежина. Сен Пјер и Микелон е француска територија во Северна Америка, оддалечена само околу 25 километри од брегот на Њуфаундленд.

За Карни ова беше прва официјална посета на канадски премиер на архипелагот, додека за Париз средбата беше можност истовремено да ги нагласи француското присуство во Северна Америка и сè поблиските односи со Канада.

Средба со силна политичка симболика

Средбата доаѓа само неколку недели откако американскиот претседател Доналд Трамп објави слика на која американското знаме беше поставено врз карта што опфаќаше голем дел од Северна Америка, вклучувајќи ја Канада, Гренланд и Сен Пјер и Микелон.

Макрон, прашан за објавата, категорично го отфрли секое доведување во прашање на францускиот статус на архипелагот.

Сепак, францускиот претседател не ја сведе посетата само на испраќање политичка порака кон Вашингтон. Тој ја претстави како дел од пошироко приближување меѓу Франција, Канада и Европската Унија, со конкретни економски и безбедносни проекти.

За двете земји особено важна станува идејата за поголема способност самостојно да носат стратешки одлуки во свет во кој трговијата, енергијата и технологијата сè почесто се претвораат во инструменти на политички притисок.

Entre voisins à Saint-Pierre-et-Miquelon.

— Emmanuel Macron (@EmmanuelMacron)
September 20, 2026

Од симболика кон конкретни проекти

Разговорите не останаа само на дипломатски пораки.

Макрон и Карни им наложија на вселенските агенции, министерствата за одбрана и индустриите на двете земји да работат на заедничка вселенска инфраструктура, вклучувајќи системи за лансирање и копнена инфраструктура за прием и контрола.

Договорено е да се продлабочи и соработката во одбраната, воздухопловната и вселенската индустрија, како и во управувањето со шумски пожари.

Паралелно со тоа, канадската и француската стопанска комора започнаа ново стратешко партнерство со цел да се зголемат деловната соработка и трговската размена.

Меѓу приоритетите се и енергетската транзиција, отпорноста на климатските промени, системите за рано предупредување и прекуграничната безбедност.

Енергијата станува еден од клучните интереси

Посебно место во разговорите доби енергетската безбедност.

Франција гледа можност Канада во иднина да има поголема улога во европското снабдување со течен природен гас, во услови кога меѓународните конфликти создаваат дополнителен притисок врз енергетските пазари.

Макрон оцени дека канадските проекти за течен природен гас можат да бидат важни за Европа, а разговорите во Сен Пјер и Микелон ја отворија можноста за поконкретни договори меѓу двете земји.

За Отава, пак, европскиот пазар е дел од пошироката стратегија за диверзификација на трговијата и намалување на зависноста од еден единствен партнер.

Канада сè посилно се врзува со Европската Унија

Средбата со Макрон се случува во период на значително забрзување на односите меѓу Канада и Европската Унија.

Неколку дена претходно беше отворена можноста Канада да стане првата земја со таканаречено придружно членство во ЕУ.

Но, таков формален статус во сегашната структура на Унијата не постои. Предлогот допрва треба да добие јасна правна и политичка содржина, а за позначајни промени во формалните односи со ЕУ ќе биде потребна согласност од земјите членки.

Франција го поддржува продлабочувањето на врските со Канада, но токму европската процедура покажува дека патот нема да биде едноставен. Договорот за слободна трговија меѓу Канада и ЕУ веќе со години привремено се применува, додека неговата целосна ратификација сè уште не е завршена во сите земји членки, меѓу кои е и Франција.

Затоа актуелната иницијатива засега треба да се гледа како почеток на нов модел на соработка, а не како завршен договор за членство.

Вашингтон е важен дел од пошироката слика

Влошените трговски односи меѓу Канада и САД создаваат дополнителна позадина за европското приближување на Отава.

Трамп веќе реагираше негативно на идејата за нов статус на Канада во односите со ЕУ и се закани со дополнителни трговски мерки.

Сепак, агендата што Карни и Макрон ја договорија е поширока од тековниот спор со Вашингтон. Таа опфаќа одбрана, вселенска технологија, енергетика, вештачка интелигенција, климатска отпорност и поголема економска диверзификација.

Од канадското официјално соопштение произлегува дека двете земји сакаат поблиската врска да ја претворат во практична инфраструктурна, индустриска и безбедносна соработка од двете страни на Атлантикот.

Сен Пјер и Микелон затоа беше повеќе од симболична сцена. Малата француска територија веднаш до канадскиот брег стана место од кое Париз и Отава најавија многу поголема амбиција: Франција да биде една од главните европски врски на Канада, а Канада да изгради посилни политички и економски врски со Европа.

Следниот важен чекор ќе биде дали најавените проекти во енергетиката, одбраната и вселенската инфраструктура ќе прераснат во конкретни договори, како и каква реална содржина Европската Унија ќе му даде на сè уште недефинираниот модел на „придружно членство“.