Европа праќа нови бродови на Блискиот Исток
Европската унија размислува за зајакнување на својата поморска мисија „Аспидес“ на Блискиот Исток со дополнителни воени бродови. Одлуката доаѓа во време на сериозни тензии околу Ормутскиот теснец, клучна поморска рута за глобалната трговија со нафта и гас. Сепак, засега не се очекува формална одлука за проширување на мисијата.
ЕУ ја разгледува безбедноста на клучните поморски рути
Министрите за надворешни работи на земјите членки на Европската унија денес во Брисел ќе одржат разговори за можноста да се засили поморското присуство на Блискиот Исток. Главната тема на дискусијата е потенцијалното зајакнување на мисијата „Аспидес“, која има задача да ги штити трговските бродови од напади во регионот на Црвеното Море.
Иако ситуацијата во регионот станува сè понапната, дипломатски извори наведуваат дека на состанокот најверојатно нема да биде донесена одлука за проширување на мандатот на мисијата кон Ормутскиот теснец.
Мисијата „Аспидес“ и нејзината улога
Европската поморска мисија „Аспидес“ беше воспоставена во 2024 година како одговор на зголемените напади врз трговски бродови од страна на јеменската бунтовничка група Хути во Црвеното Море. Нејзината главна цел е да обезбеди безбедност на клучните поморски патишта низ кои поминува значителен дел од светската трговија.
Во моментов, под директна команда на мисијата се наоѓаат еден италијански и еден грчки воен брод. Дополнителна поддршка може да обезбедат и француски и уште еден италијански брод доколку безбедносната ситуација тоа го наложи.
Ормутскиот теснец како глобална економска точка
Безбедносната состојба во Ормутскиот теснец во последните недели значително се влоши, особено по нападите на САД и Израел врз ирански цели на 28 февруари. Поради растечките тензии, пловидбата низ овој витален поморски коридор е сериозно нарушена.
Ормутскиот теснец е една од најважните енергетски артерии во светот. Низ него поминуваат околу една петтина од глобалната трговија со нафта и течен природен гас, што го прави секое нарушување на сообраќајот потенцијална закана за глобалната економија.
Калас бара поголемо европско присуство
Високата претставничка на ЕУ за надворешна политика, Каја Калас, врши притисок врз земјите членки да придонесат со дополнителни воени бродови за мисијата „Аспидес“. Според дипломатски извори, таа смета дека посилното европско присуство на море би помогнало во заштита на меѓународната трговија и стабилизација на регионот.
Еден висок претставник на ЕУ, кој зборувал под услов на анонимност, изјавил дека дискусијата во Брисел ќе се фокусира токму на можноста повеќе земји членки да придонесат со воени капацитети.
Скептицизам од Берлин
Сепак, не сите европски влади се убедени дека проширувањето на мисијата е вистинското решение. Германскиот министер за надворешни работи, Јохан Вадефул, изрази сомнеж во ефективноста на мисијата дури и во рамките на нејзиниот сегашен мандат.
Во интервју за германскиот јавен сервис АРД, тој истакна дека „Аспидес“, чието име потекнува од грчкиот збор за „штит“, не покажала доволна ефикасност во исполнувањето на постојните задачи.
Според него, проширувањето на мисијата кон Ормутскиот теснец не гарантира поголема безбедност за бродовите во регионот.
Меѓународни повици за отворање на теснецот
Во меѓувреме, американскиот претседател Доналд Трамп ги повика клучните економски сили, меѓу кои Кина, Франција, Јапонија, Јужна Кореја и Велика Британија, да се здружат во напорите за повторно воспоставување на слободната пловидба низ Ормутскиот теснец.
Франција веќе разгледува можност за создавање меѓународна коалиција која би ја обезбедувала поморската рута откако безбедносната ситуација ќе се стабилизира. Велика Британија, пак, со сојузниците анализира различни сценарија за заштита на трговските бродови.
Одлуката бара консензус на сите членки
И покрај зголемените притисоци, дипломатите предупредуваат дека секоја промена во мандатот на мисијата „Аспидес“ мора да биде одобрена од сите 27 земји членки на Европската унија.
Затоа, евентуалната одлука за поголемо европско воено присуство во Ормутскиот теснец ќе биде сложен политички процес, кој ќе зависи од проценката на безбедносните ризици и од подготвеноста на земјите членки да преземат поголема улога во регионот.
Европа пред нов тест за безбедноста на трговијата
Развојот на настаните на Блискиот Исток повторно ја става Европската унија пред предизвикот како да ја заштити глобалната трговија и сопствените енергетски интереси. Одлуката дали и како ЕУ ќе се вклучи поактивно во обезбедувањето на една од најважните светски поморски рути ќе има директно влијание врз стабилноста на меѓународните пазари и безбедноста на морскиот сообраќај.
