Црна Гора ќе добие 3,1 милијарди евра за влез во ЕУ
Подготовките за следното проширување на Европската Унија веќе добиваат конкретна финансиска рамка. Европската комисија објави проценка според која идното членство на Црна Гора ќе има нето-трошок од околу три милијарди евра за европскиот буџет, додека земјата ќе стане корисник на значителни средства преку европските фондови.
Предлогот претставува дел од подготовките за новиот повеќегодишен буџет на Европската Унија за периодот 2028–2034 година и треба да биде одобрен од земјите-членки пред да започнат финансиските преговори со Подгорица.
Европската комисија ја пресмета финансиската рамка
Според документот на Европската комисија, Црна Гора по пристапувањето во Европската Унија би добила околу 3,1 милијарди евра во текот на првиот седумгодишен буџетски циклус. Истовремено, земјата би уплатила приближно 500 милиони евра во заедничкиот буџет, што значи дека нето-ефектот за Унијата би изнесувал околу три милијарди евра.
Како што објави „Политико“, висок претставник на Европската комисија, кој побарал да остане анонимен, оценил дека овој износ практично би значел дополнителен трошок од околу едно евро по даночен обврзник во текот на целиот буџетски период.
„Тоа е многу евтина шолја кафе“, изјавил функционерот, нагласувајќи дека финансискиот товар за граѓаните на Европската Унија би бил минимален во споредба со придобивките од новото проширување.
Каде ќе бидат насочени европските средства
Најголемиот дел од средствата што се предвидени за Црна Гора ќе бидат насочени кон секторите што традиционално добиваат најголема поддршка од европскиот буџет.
Според пресметките на Комисијата, околу 277 милиони евра се предвидени за директни земјоделски субвенции, повеќе од една милијарда евра за регионален и рурален развој, додека 592 милиони евра би биле наменети за програми поврзани со миграцијата.
Дополнително, црногорските компании ќе имаат можност да конкурираат за околу 523 милиони евра преку новиот Европски фонд за конкурентност. Сепак, Европската комисија нагласува дека овие средства нема автоматски да ѝ припаднат на државата, бидејќи ќе се распределуваат преку европски конкурси и тендерски постапки.
Членството во 2028 година останува цел
Црна Гора доби статус на кандидат за членство во Европската Унија во 2010 година и денес важи за најнапредната земја од Западен Балкан во пристапниот процес.
Иако европските институции сè уште ја посочуваат 2028 година како реална цел за членство, официјални претставници предупредуваат дека приемот уште на 1 јануари истата година не е сигурен и ќе зависи од исполнувањето на преостанатите обврски и завршувањето на преговорите.
Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, оцени дека новиот финансиски пакет претставува уште еден конкретен чекор кон интеграцијата на Црна Гора во Унијата, истакнувајќи дека паралелно се подготвуваат и европските институции и идната земја-членка.
Проширувањето на Западен Балкан ќе бара дополнителни средства
Освен финансиската рамка за Црна Гора, Европската комисија направи и поширока проценка за ефектите од идното проширување на Унијата.
Според анализата, нето-трошокот за приемот на сите актуелни кандидати од Западен Балкан би достигнал околу осум милијарди евра во текот на следниот седумгодишен буџетски циклус.
Покрај Црна Гора, пристапни преговори со Европската Унија водат и Албанија, Србија, Босна и Херцеговина, Северна Македонија и Косово, при што секоја од овие земји се наоѓа во различна фаза од интегративниот процес.
Новиот европски буџет нема да ја одреди само распределбата на средствата, туку и темпото на идното проширување. Финансиските пресметки што веќе ги подготвува Европската комисија покажуваат дека Брисел сериозно ги планира следните чекори кон прием на нови земји-членки во Унијата.
