Болниците во Британија преплавени од зависници од кетамин
Уролошките одделенија низ Велика Британија се соочуваат со сериозна криза поради драматичниот пораст на пациенти со тешки здравствени последици од злоупотреба на кетамин. Станува збор претежно за тинејџери и млади луѓе во раните дваесетти години, а лекарите предупредуваат дека системот е доведен до крајни граници.
Според податоци објавени од The Guardian, бројот на лица кои пријавиле употреба на кетамин – дрога од класа Б – во последниот месец е зголемен за неверојатни 251,85% во споредба со 2015 година. Иако најновите бројки од Канцеларијата за национална статистика покажуваат благ пад во однос на минатата година, нивото на употреба и понатаму е алармантно високо, а последиците најдиректно се чувствуваат во болниците.
Кетаминот е дисоцијативен лек кој легално се користи во медицината за седација и ублажување болка, но последните години станува сè попопуларен и за рекреативна употреба. Заедно со магичните печурки и други халуциногени, тој е меѓу ретките дроги чија употреба континуирано расте од 2015 година наваму.
Алармантна состојба на терен
Хроничната злоупотреба на кетамин може да предизвика сериозно, трајно и често неповратно оштетување на мочниот меур и уринарниот тракт. Лекарите сведочат за сè поголем број млади пациенти со симптоми кои порано биле реткост.
Алисон Дауни, консултант уролог во Јужен Јоркшир, вели дека состојбата е полоша од кога било досега. Според неа, болниците се веќе преоптоварени, а овој бран пациенти претставува дополнителен удар за здравствениот систем.
„Веќе работиме на работ на издржливоста, а ова е огромно зголемување за кое едноставно не сме опремени. Иако последиците се уролошки, коренот на проблемот не е медицински, туку зависност, а таму нашите можности се ограничени“, истакнува Дауни.
Таа го посочува градот Барнсли како еден од најпогодените региони. Во текот на целата 2021 година таму биле евидентирани 11 итни посети поврзани со кетамин. Само од јануари до мај оваа година, бројката достигнала 50 – зголемување кое, според лекарите, е шокантно.
Евтина дрога, скапи последици
Еден од клучните фактори за порастот на злоупотребата е ниската цена на кетаминот. Дауни забележува дека голем дел од младите почнале да го користат лекот како механизам за справување со стресот и изолацијата за време на пандемијата.
„Повеќето пациенти што ги гледам се тинејџери или во раните дваесетти години. Кога ќе се навратиме на периодот кога почнале со употреба, често се покажува дека тоа било за време на ковид-блокадите. Дел од нив сè уште се на училишна возраст“, вели таа.
Според нејзините сознанија од центрите за третман на млади под 16 години, постојат случаи каде деца собираат џепарлак за да купат кетамин, кој потоа го делат и консумираат во училишни тоалети – практика која лекарите ја оценуваат како исклучително загрижувачка.
Тивки оштетувања со неповратен исход
Надир Осман, специјалист уролошки хирург во Шефилд, потврдува дека бројот на приеми поврзани со кетамин „експлодирал“. Тој нагласува дека многу корисници живеат во заблуда дека оваа дрога нема сериозни несакани ефекти.
„Кетаминот создава лажна сигурност. На почетокот се чини дека нема последици, но со текот на времето полека го оштетува мочниот меур, црниот дроб и целиот уринарен систем. Овие промени се развиваат со години, но кога еднаш ќе станат очигледни, често се неповратни“, објаснува Осман.
Тој додава дека дел од пациентите, иако се на листа за операција, продолжуваат да го користат кетаминот за ублажување на болката, со што дополнително си ја влошуваат состојбата и го усложнуваат третманот.
Каква е состојбата со кетаминот и дрогите во Македонија?
Иако во Северна Македонија засега не постојат јавно достапни, детални статистички податоци што укажуваат на масовна злоупотреба на кетамин, тоа не значи дека земјата е изолирана од трендовите кои веќе се видливи во Западна Европа. Националните истражувања за употреба на психоактивни супстанции покажуваат дека новите психоактивни дроги, во кои спаѓа и кетаминот, сè уште имаат релативно ниска застапеност, но ваквите бројки честопати не ја отсликуваат целосната реалност, особено кога станува збор за млади лица и нерегистрирана употреба.
Дополнителна загриженост создава фактот што Македонија се наоѓа на активна регионална рута за трговија со дроги, што овозможува побрз и полесен прилив на нови супстанции на црниот пазар. Искуствата од други земји покажуваат дека кетаминот најчесто навлегува „тивко“, без веднаш да биде препознаен како сериозен јавноздравствен проблем, сè додека последиците не станат очигледни преку зголемен број здравствени компликации.
Во услови на недоволно целни едукативни кампањи, ограничена рана превенција и отсуство на систематско следење, постои реален ризик сценариото што денес ја погодува Велика Британија да се повтори и во Македонија — со задоцнување, но со подеднакво сериозни здравствени и социјални последици.
Итна потреба од едукација и поддршка
Специјалистите се согласуваат дека без сериозна превенција, проблемот ќе продолжи да се продлабочува. Професорот Иан Пирс, уролошки хирург од Манчестер, смета дека младите мора појасно и поагресивно да бидат информирани за ризиците, но и дека на зависниците им е потребна долгорочна поддршка.
„Еден од најголемите проблеми со кетаминот е исклучително високата стапка на рецидив по рехабилитација. Затоа, континуираната поддршка е подеднакво важна како и самиот третман“, вели Пирс. Тој повикува на целна државна едукативна кампања во средните училишта, со јасна порака дека станува збор за супстанца со сериозни и доживотни последици.
