Америка разгледува целосно повлекување од Сирија
Вашингтон повторно ја отвори една од најчувствителните геополитички теми на Блискиот Исток – американското воено присуство во Сирија. Според американски претставници, САД сериозно разгледуваат целосно повлекување на своите трупи, потег што би означил крај на воената операција започната во 2014 година. Одлуката доаѓа во момент на драматични промени на теренот, каде сириските владини сили настојуваат да ја преземат контролата врз североистокот на земјата, досега управуван од курдските милиции.
САД размислуваат за целосно повлекување на трупите од Сирија поради распаѓањето на курдските сили и промената на безбедносната состојба. Американски извори наведуваат дека без Сириските демократски сили, нема јасна причина за продолжување на мисијата, започната во 2014 година против Исламска држава.
Обид за консолидирање на власта во североисточна Сирија
Сирискиот претседател Ахмед ал-Шара започна агресивна офанзива со цел враќање на државната контрола врз североисточните региони, каде со години доминираа курдските Сириски демократски сили. Токму тие сили беа клучен сојузник на САД во борбата против Исламска држава и имаа централна улога во поразот на калифатот во 2019 година. Со нивното слабеење и можноста за целосно распуштање, американската воена стратегија во Сирија влегува во ќор-сокак.
Американски претставници отворено признаваат дека доколку СДФ престанат да постојат како функционална воена структура, присуството на американски трупи ја губи својата стратешка оправданост.
Историски контекст и повторување на старите дилеми
Ова не е првпат Вашингтон да размислува за напуштање на Сирија. Во декември 2018 година, тогашниот претседател Доналд Трамп изненадно најави повлекување на околу 2.000 американски војници, потег што предизвика сериозни потреси во администрацијата и доведе до оставка на министерот за одбрана Џим Матис. Подоцна, одлуката беше ублажена, а мал контингент остана на терен.
Денес, во Сирија се наоѓаат околу 1.000 американски војници, главно распоредени во североисточните бази, со помал број во стратешката база Ал Танф, во близина на границата со Јордан и Ирак.
Судири на терен и директни безбедносни ризици
Последните настани дополнително ја влошија ситуацијата. Силите лојални на сириската влада се доближија опасно блиску до американските позиции за време на операциите против курдските единици. Американската војска собори најмалку еден дрон на сириската влада во близина на објект каде биле стационирани американски војници, додека истовремено била нападната и касарна на СДФ во истата област.
Овие инциденти, според извори од Пентагон, сериозно ја доведуваат во прашање одржливоста на мисијата и ја зголемуваат можноста од директна конфронтација меѓу американските и сириските сили.
Судбината на затворениците на Исламска држава
Еден од најкритичните фактори во одлуката за повлекување е статусот на илјадници затвореници поврзани со Исламска држава. До неодамна, СДФ беа одговорни за обезбедување на околу 9.000 затвореници во притворни центри низ североисточна Сирија. Со распаѓањето на нивните позиции, се појави реален ризик од масовни бегства.
Како превентивна мерка, САД започнаа со префрлање на околу 7.000 притвореници во Ирак, поради страв дека хаосот на теренот би можел да овозможи повторна радикализација и реорганизација на екстремистичките мрежи. Минатата недела, околу 200 затвореници накратко избегаа од затворот во Шадади, откако курдските сили ги напуштија своите позиции, но подоцна беа повторно уапсени од силите на Шараа.
Геополитички пресврт со долгорочни последици
Можното целосно повлекување на САД од Сирија не е само воено, туку и длабоко политичко прашање. Тоа би значело радикална промена на балансот на силите во регионот, засилување на позициите на Дамаск и неговите сојузници и отворање нови прашања околу иднината на курдското население.
Како што состојбата на теренот брзо се менува, САД се соочуваат со тешка одлука: дали да останат во конфликт што еволуира надвор од нивната првична мисија или да ја затворат една од најдолгите и најконтроверзни интервенции во современата американска надворешна политика.
