Америка предупредува: Русија сака нестабилен Балкан
Американските разузнавачки служби предупредуваат дека руското влијание останува клучен фактор на нестабилност на Западен Балкан. Извештајот за 2026 година укажува на продлабочени геополитички тензии и ризик од нови безбедносни предизвици во регионот.
Западен Балкан и натаму е една од најчувствителните геополитички точки во Европа, каде се вкрстуваат интересите на глобалните сили. Во најновата „Годишна проценка на заканите 2026“, објавена од американската разузнавачка заедница, регионот се издвојува како зона со зголемен ризик од политичка нестабилност и надворешно влијание. – пренесува Радио Слободна Европа
Руското влијание како фактор на дестабилизација
Во извештајот се посочува дека Русија активно работи на поттикнување тензии, особено преку поддршка на позиции кои ја продлабочуваат поделбата во регионот. Како пример се наведуваат односите меѓу Србија и Косово, каде Москва отворено ја поддржува Белград, како и политичките процеси во Босна и Херцеговина.
Дополнително, се истакнува поддршката за сецесионистички реторики во Република Српска, што се оценува како ризик за територијалниот интегритет и стабилноста на државата.
Војната во Украина го засили геополитичкиот притисок
Конфликтот во Украина значително ги продлабочил разликите меѓу Западот и Москва, а тие тензии директно се прелеваат и на Балканот. Според американските анализи, регионот останува подложен на влијание токму поради нерешените политички прашања и историските поделби.
Нерешени спорови и внатрешни тензии
Односите меѓу Србија и Косово, како и комплексната политичка структура во Босна и Херцеговина, се наведуваат како клучни извори на нестабилност. Етничките и политичките разлики и натаму претставуваат потенцијална точка на ескалација, особено кога се комбинираат со надворешни влијанија.
Пошироки безбедносни ризици
Освен регионалните предизвици, извештајот укажува и на глобални закани кои имаат директно влијание врз Европа. Меѓу нив се издвојуваат:
- засилената конкуренција меѓу големите сили, особено меѓу САД, Кина и Русија
- порастот на сајбер напади и дигитални операции за дестабилизација
- ширењето на дезинформации како средство за политичко влијание
Воедно, се нагласува дека заканите од тероризам и организиран криминал остануваат присутни, иако со изменета динамика.
Тероризам со нова форма
Иако капацитетите на големите терористички организации се намалени, ризикот не исчезнува. Наместо тоа, се зголемува опасноста од поединци или мали групи кои делуваат самостојно, инспирирани од екстремистички идеологии.
Овие напади обично се со понизок интензитет, но тешко се предвидуваат и спречуваат, што претставува дополнителен безбедносен предизвик за европските држави.
Регионалната стабилност на Балканот, според американските проценки, ќе зависи од способноста на државите да се справат со внатрешните поделби, но и од влијанието на глобалните геополитички процеси кои сè поинтензивно се одразуваат врз овој простор.
